Zwarte bladzijden

In onze cultuur is zwart vaak de kleur van somberheid, verdriet en andere narigheid. Soms komt een uitzondering voor, bijvoorbeeld als het over zwarte cijfers gaat. Dan zijn deze het tegenovergestelde van rode cijfers, die verliezen aangeven, terwijl zwarte cijfers op een positief saldo wijzen.

Bij ‘zwarte bladzijden’ gaat het over de donkere kant van het leven, soms letterlijk in een boek beschreven.

Dr. S.W. Bijl

Bij zijn onderzoek voor een biografie over Lucebert ontdekte Wim Hazeu ‘zwarte bladzijden’ uit de jonge jaren van de schrijver Lucebert.
De Volkskrant onthulde een leugen uit de mond van minister Halbe Zijlstra, hetgeen laatstgenoemde een zwarte bladzijde in zijn levensverhaal zal opleveren. Zwarte bladzijden houdt men vaak uit de publiciteit. Ze herinneren aan pijnlijke momenten en bevatten soms duistere geheimen.

Bij die uitdrukking ‘zwarte bladzijden’ kan men denken aan papieren, waarbij het geschrevene is zwartgemaakt. Dit gebeurt wel eens bij een onderzoek van een nieuwsgierige journalist. Na een langdurig proces krijgt deze de gevraagde dossiers wel toegezonden, maar veel daarin is onleesbaar, omdat men de inhoud zwart gemaakt heeft. Het is dan vrijwel onmogelijk gemaakt om deze bronnen te gebruiken om bijvoorbeeld een misstand aan de kaak te stellen.

De geschiedenis van Nederland kent ook haar zwarte bladzijden. Grote helden en heldinnen, ooit bejubeld en bezongen, in standbeelden en liederen vereeuwigd, hebben ook wel eens foute dingen gedaan. In de praktijk blijken deze mensen afschuwelijke daden op hun geweten te hebben. Zo oordelen velen heden ten dage in ieder geval vanuit hedendaagse normen en waarden. De historie van Romeinen, Grieken, Fransen en alle andere volkeren, alle culturen, alle mensen van alle tijden en plaatsen bevatten zwarte bladzijden! Overal komt men in de geschiedenis zwarte bladzijden tegen. Soms zijn daarbij complete ‘zwartboeken’ geschreven.
 
We zijn in de veertigdagentijd aangekomen. In plaats van de kleur zwart komt men in de kerken nu de kleur paars tegen met ongeveer dezelfde betekenis als zwart. Het verhaal dat klinkt is droevig en ontluisterend voor vele mensen. Vanouds is deze periode bedoeld voor zelfonderzoek. Als we onze eigen levens eens kritisch zouden durven bekijken, komen we vanzelf heel wat grijze en soms pikzwarte bladzijden tegen in ons levensboek. Juist in de christelijke gemeenschappen wordt opgeroepen open kaart te spelen en niet alleen naar anderen te kijken, maar ook naar onszelf.
Het lijkt momenteel wel een trend om met de waarderingen van vandaag mensen van ooit te betichten van allerlei kwaad. Leest men bij wijze van spreken zijn eigen levensverhaal, dan zal men voorzichtiger worden anderen te veroordelen en zwart te maken.

De helden en heldinnen van nu en vroeger blijken gewone mensen te zijn geweest, met hun goede, maar ook hun slechte kanten. ‘Niemand is zonder zonden’, vertelt ons het Evangelie. Alleen die ene, die eenzame mens van ooit, vertelt zijn verhaal van liefde en vergeving, van zwarte kleren, die wit gewassen worden.
Door zijn leven en sterven komen de zwarte bladzijden in een nieuw licht te staan, het licht van vergeving en verzoening. Stof genoeg om over na te denken en stof genoeg om je over te blijven verwonderen en verbazen.