Vragen en horen rondom het feest van Hemelvaartsdag

In de traditie hebben de zondagen tussen Pasen en Pinksteren een naam, ontleend aan de Psalm, die op die zondag tot klinken kwam. Zo heet zondag 17 mei ‘Rogate’, in onze taal: ‘Vraagt’, bij Psalm 66 en op 24 mei is de naam ‘Exaudi’, hetgeen betekent: ‘Hoor’, bij Psalm 27. Het lijkt op een soort vraag-en-antwoord-spel. Het zijn de mensen, die God vragen om te horen. Mensen die zich geen raad meer weten, mensen in hun kwetsbaarheid, mensen in verwarring, zij vragen en bidden om hulp. Zij vragen om gehoord te worden, om steun en redding. En tussen die twee zondagen ligt Hemelvaartsdag, een groots en triomfantelijk gebeuren, boven ons bestaan uitstijgend.

Dr. Simon W. Bijl

Het christendom in het westen van Europa heeft in de loop der tijden een grote ontwikkeling doorgemaakt. Geloof en bijgeloof liepen vaak in elkaar over. Mensen beseften hun kwetsbaarheid en afhankelijkheid, de dood lag altijd en overal op de loer. Met de tijd van de Verlichting in de achttiende eeuw begon de triomftocht van de moderne wetenschap, met name van de techniek en kennis der natuur. Dit heeft een enorme invloed uitgeoefend op het denken van de mensen en de beleving van de werkelijkheid. Het christendom heeft het daar vaak moeilijk mee gehad, uit angst dat het geloof in een niet te bewijzen God teloor zou kunnen gaan. De mens kwam zijn angsten voor de schepping te boven. De mens leek ‘Heer en Meester’ over de natuur te worden dankzij de voortschrijdende kennis ervan. God kon als Opperheer nog enige tijd blijven bestaan, maar verloor veel van zijn glans en geloofwaardigheid.

In de huidige tijd is de mens de maat der dingen geworden. Wij mensen weten, ontwikkelen en beheersen. De autonome mens kan plannen en organiseren. Daar lijken de woorden ‘vragen en horen’, kenmerkend voor alle geloof in een God, ten diepste niet meer in te passen. Want moderne mensen weten en kunnen. Wij zijn op ons zelf aangewezen, maar kunnen dat ook aan. Onze kennis is groot en onze macht schier onbegrensd. In de loop der tijd is het christendom in al zijn vormen een anachronisme geworden, niet meer op zijn plaats in deze tijd.

Maar de vragen die het coronavirus oproept, kunnen mensen aan het denken brengen. In 2020 blijkt leven nog steeds kwetsbaar, is de dood dreigend aanwezig, kent en bergt de natuur nog vele geheimen. Het woord ‘crisis’ klinkt ons vandaag vaak in de oren. Het gaat daarbij om de dreigende aanwezigheid van het coronavirus, om de verandering van ons klimaat, veroorzaakt door onze manier van omgaan met de schepping en het onvermogen om vrede te bewaren. Hoewel onze kennis enorm is toegenomen, zijn we niet in staat alles zo te regelen dat het voor allen goed komt.

Door onbescheidenheid en trots is het gevoel van afhankelijkheid verdampt. Toch zijn er nog mensen, die bidden en werken; vragend en zoekend proberen ze een weg te vinden die toekomst biedt aan ons mensen op aarde. Zij durven ervoor uit te komen dat wij mensen niet alles weten en kunnen en dat er meer is tussen hemel en aarde dan sommigen beweren. Het geheim achter het leven maakt nieuwsgierig, telkens weer. Gelovige mensen vragen om gehoord te worden door de Eeuwige om mens te kunnen worden voor de ander, in liefde en verbondenheid. Zij vragen om wijsheid en inzicht om het leven op deze aarde een toekomst te mogen geven. Zij generen zich niet om hun kwetsbaarheid te tonen en hun vragen te stellen. Dat hoor je opklinken in vele psalmen, in vertrouwen dat hun stem wordt gehoord.