Een bijzondere Tweedaagse

Binnenkort is het weer zover: 4 mei Dodenherdenking en 5 mei Bevrijdingsdag. Het is een eigenaardige Tweedaagse die er dan plaatsvindt. Op de avond van 4 mei ervaar je de verstilling en inkeer van de rituelen die worden voltrokken. De gedempte trommels die het ritme van de Dodenmars laten klinken, de ingetogen muziek die gespeeld wordt, de stilte van twee minuten, de vlaggen die halfstok hangen, de woorden die gesproken worden, het bij elkaar zijn rond de herinneringsmonumenten overal in ons land. En op 5 mei de lichte stemming van een nieuwe morgen die is aangebroken. Een dag waar muziek in zit, vol met feestelijke activiteiten in de openbare ruimte.

Tiemo Meijlink

Mensen gaan de straat op om elkaar te ontmoeten, jongeren bezoeken massaal de bevrijdingsfestivals, in de avond is er vaak vuurwerk. Goed dat die feestelijke dag er is, juist omdat er steeds ook gezocht wordt naar een inhoudelijk accent, waardoor niet vergeten wordt waar het om gaat. Dat wij, althans de mensen van 73 jaar geleden, bevrijd zijn van een vreselijk juk. Dat de tirannie verdreven werd die hun leven zwaar had getroffen.

Beide zijn het nationale dagen waarin alle bevolkingsgroepen van ons land in principe met elkaar gedenken en vieren. Er zullen mensen zijn die zich niet direct betrokken voelen bij deze dagen. Er zullen er zijn voor wie het allemaal onverschillig is wat er gebeurt. Maar mijn indruk is ook dat het dagen zijn waarvan het belang door vrijwel niemand weersproken wordt. Op zich is dat interessant in een land, waarin men zich nog weleens beklaagt dat we zo weinig ‘samen’ hebben. We zijn te individualistisch geworden, we kennen een te grote diversiteit, zegt men dan. Sommigen betreuren dat, velen vinden dat juist prima. Een open, democratische samenleving moet niet bang zijn voor grote verschillen tussen mensen en voor gedachten en ideeën die in vrijheid worden uitgewisseld. Dat is juist de kracht van een open samenleving! Helaas zijn er landen in Europa waar die openheid en diversiteit meer en meer onder druk komen te staan, omdat men meent dat, wat men ‘samen’ heeft het eigen volk is. Er worden grenzen getrokken tussen vreemd en eigen. En daar kun je met recht bezorgd over zijn. Hoe moet je een politiek vorm geven die openheid en diversiteit ruimte geeft, en zich effectief kan verweren tegen het nieuwe nationalisme dat de kop opsteekt? Het is een van de urgente vragen van onze tijd.

Maar die Tweedaagse van 4 en 5 mei is vooral een inspirerend gebeuren. De politieke kwesties spelen uiteraard indirect mee op de achtergrond, maar de dagen zelf vormen een soort uitzonderingstoestand, waarin gevierd en herdacht wordt zonder een uitgesproken politieke doelstelling. Wat er gebeurt, is van een andere orde. Muziek, rituelen, ontmoeting en de lichtheid van het feest kleuren voor even de openbare ruimte van ons land. Ze geven aan wat voor ons en onze samenleving belangrijke waarden zijn: recht, vrede, vrijheid, democratie. En ze voeden de hoop en het vertrouwen, de toewijding en de verbondenheid die wij zo nodig hebben voor ons zelf en voor elkaar. In deze Kerk in Stad – met name in de Agenda – kunt u kennis nemen van uiteenlopende momenten, waarbij ook in de kerken aandacht gegeven wordt aan deze bijzondere Tweedaagse.