Schaamte terug van weggeweest

In de christelijke traditie is schaamte een bekend begrip. Het gevoel van tekortschieten, dat men zonde noemt, dragen mensen met zich mee. Maar dat is niet het laatste woord dat men spreekt of laat horen. Vergeving hoort bij geloven en vertrouwen in Gods barmhartigheid. Men kan en mag opnieuw beginnen! Mensen kunnen zich bekeren. Maar makkelijk gaat dat vaak niet. Schaamte kan een begin zijn van anders doen en laten.

Ds. Simon Bijl

Het heeft enkele decennia geduurd, maar nu staat de invloed van onze economie op het milieu weer prominent op de agenda van de politiek en de samenleving. Bij ongewijzigd beleid zal het leven op aarde totaal gaan veranderen. Niet uit ideële motieven, maar puur uit noodzaak, zal de mensheid een andere koers moeten inslaan bij de keuzes die men maken gaat op gebied van economie en milieu. Dit zal grote gevolgen hebben voor de samenleving wereldwijd. Actiegroepen en politieke partijen die jarenlang weinig of geen gehoor vonden, laten zich duidelijk horen. Anders dan in de tachtiger jaren van de vorige eeuw, is het echter oorverdovend stil op het kerkelijk erf. Waar zijn de profeten en profetessen van weleer? Waar is het vlammend getuigenis, het doorwrochte betoog van theologen en gelovige wetenschappers?

Toen in april 1968 de Club van Rome van zich liet horen en mensen waarschuwde voor de gevolgen, die een onveranderd economisch beleid met zich mee zou brengen, raakte in de loop der tijd ook de kerk bij de oplaaiende discussie betrokken. Diezelfde Club van Rome publiceerde in 1972 een rapport met de titel ‘Grenzen aan de groei’. Het werd voor velen duidelijk dat ook christenen hun inbreng moesten leveren om tot een nieuwe ethiek op het gebied van menselijk handelen te komen. Aan het einde van de tachtiger jaren kwam het tot een breed opgezet ‘Conciliair Proces op het gebied van Vrede, Gerechtigheid en Heelheid van de schepping’. Dit alles vond plaats in oecumenisch, wereldwijd verband. Voor het eerst in de geschiedenis stond dat laatste onderwerp op de agenda van de kerken.

In ons land kwamen groepen en individuen met elkaar in gesprek. Tips werden doorgegeven aan de achterban om iedere burger beter te laten omgaan met het milieu. Vanuit bijbels perspectief werd gesproken over ‘verantwoord rentmeesterschap’. Enthousiast namen mensen deel aan allerlei manifestaties. Men probeerde zijn eigen levensstijl te veranderen. Maar zoals zo vaak, verdween bij velen het gevoel van noodzakelijkheid. De aandacht voor deze andere manier van leven verslapte. Wel kwamen er nieuwe auto’s op de markt, die zuiniger reden en schoner waren. Hergebruik van bijv. papier en glas vond brede ingang. Maar de tijd stond niet stil…

In 2015 laaide de discussie weer op, nu door de waarschuwing van wetenschappers en anderen, dat het klimaat wel zo snel aan het veranderen was door toedoen van menselijk gedrag en dat daardoor allerlei gevaren dreigden voor het leven op aarde. Wereldwijd kwam een actieplan tot stand op de klimaatconferentie in Parijs. Ook ons land sloot zich bij de afspraken aan. Pas na de zomer van 2019 werd ons duidelijk welke grote gevolgen dit met zich mee zou brengen. De eerste groepen die zich aangesproken wisten, waren de boeren, de bouwers en de automobilisten. Een potsierlijke oplossing kwam voor de laatsten uit de bus: de 100 kilometergrens op bepaalde plaatsen en tijden in plaats van overal en altijd. Dit toont aan hoe moeilijk nieuw beleid tot stand komt. Angst voor de kiezers en niet de zorg voor de aarde bepaalt de grenzen. Nu zou de kerk, dat zijn we samen, moeten gaan spreken en handelen! Hier ga je je schamen voor wat wij mensen doen en laten. Uitvluchten helpen niet meer. Bekering is nodig!