Op kerkenpad

Het is mooi fietsen langs de Moldau en Elbe van Praag naar Magdeburg. Zeker als je dat nog kunt doen zonder trapondersteuning, met mooi weer en een behapbare tegenwind. In vroeger tijden zijn juist langs rivieren steden ontstaan, reden waarom we veel oude kerken tegenkwamen, tot in de kleinste dorpen. Vaak stapten we even binnen. Gaandeweg diende zich dan ook een thema aan: kerkbezoek waar verrassend vaak historie en het actuele gemeenteleven bijeenkomen. Overal liggen folders over de kerk zelf, maar ook gespreksmateriaal over actuele maatschappelijke vraagstukken. De Evangelische Kirche (Luthers) is groot in Duitsland, ontvangt geld van leden maar ook van de overheid.

Jan Wijbenga

Ook in katholieke kerken en de Jerusalemsynagoge in Praag wordt ingespeeld op thema’s als discriminatie op basis van huidskleur, afkomst, seksuele voorkeur, lessen uit WO II, het vluchtelingenvraagstuk, het milieu. Benoemd wordt hoe de basiswaarden van het christendom  universeel zijn, mensen hoop kunnen bieden en inspireren, in een wereld waarin de tweedeling oprukt en het populisme groeit. Op basis daarvan schuwt men politieke stellingnames niet. Daarbij richt men zich niet op specifieke partijen, maar op negatieve ontwikkelingen in de samenleving die strijdig zijn met een christelijke en humanitaire levenshouding. De kerk en haar leden doen aan bewustwording, laten zich horen in maatschappelijke debatten en inspireren tot concrete activiteiten.

De overtuiging is dat je het kwade het beste tegemoet kunt treden met het goede. Boodschap is ook dat diversiteit niet een probleem is, als je maar bereid bent elkaar te leren kennen en probeert te begrijpen. Aandacht voor de ander leidt tot begrip en verbinding, en voorkomt uitsluiting.

Kerkelijke instanties hebben mooi materiaal ontwikkeld, bijvoorbeeld kleine, stevige kaartjes met aansprekende bijbelteksten om uit te delen of in de kerk neer te leggen. De Friedensbibliothek / Antikriegsmuseum van de evangelische kerk in Berlijn ontwikkelde een set ansichtkaarten met inspirerende prikkelende teksten van mensen als Elie Wiesel, Albert Schweitzer, Simone Weil, Octavio Paz, Johan Huizinga en Anne Frank. Teksten die uitnodigen tot een gesprek. Een voorbeeld, van Johan Huizinga: “Er kan sprake zijn van een hoge cultuur, ook als ze geen techniek of hoge kunst voortbrengt, maar niet wanneer het haar ontbreekt aan barmhartigheid.” Of: “Er kunnen tijden zijn waarin we machteloos zijn om onrecht teniet te doen, maar er mag nooit een tijd zijn dat we niet protesteren.” (Elie Wiesel)
Ook tentoonstellingen dragen bij aan de bewustwording van bezoekers en zetten aan tot denken.

We kwamen ook langs Lutherstad Wittenberg, dat twee jaar geleden de start herdacht van de Reformatie, toen Luther in 1517 zijn 19 stellingen op de deur van de Slotkapel spijkerde. Gods genade is genoeg, je verdient het niet door goede werken. Toch vond hij ook dat je verantwoordelijk bent voor het welzijn van je naaste. Het is een vrucht van het geloof, niet een voorwaarde.

Dit ‘kerkenpad’ heeft mij laten zien dat we als kerk in Groningen meer kunnen doen aan bewustwording rond actuele vraagstukken, zowel in- als extern. Waardenvol gedachtengoed is ruim voorhanden! Misschien is het nieuwe communicatieplan een goede aanleiding.