Kom vanavond met verhalen

Een maand geleden hebben in Friesland 20.000 mensen naar verhalen geluisterd. Op vrijdagavond 15 november kwamen op 150 locaties mensen bijeen in musea, cafés, bedrijven, scholen en vooral ook: woonkamers. Mensen luisterden naar verhalen van anderen, of vertelden ze zelf. Het was een mooie aanleiding om in een intieme sfeer buurtgenoten te ontmoeten. Winterjûnen-nocht heetten dit soort voordrachtactiviteiten in de 19de eeuw. Toen was er nog geen afleiding van radio, tv of sociale media, sporten e.d. en was er in de winter weinig te doen.

Jan Wijbenga

Toen meer mensen geletterd werden kwam de leescultuur op. Boeken, tijdschriften, kranten: ook schriftelijk kon je verhalen en informatie tot je nemen. Persoonlijk contact was daarvoor niet per se meer nodig. De orale traditie bleef nog wel levendig in het verenigingsleven, niet zelden op kerkelijke leest geschoeid, en in het onderwijs. Wie kent niet uit het eigen schoolverleden nog docenten die zo mooi konden vertellen, aan wiens lippen je hing en bij wie je de tijd vergat?

Een mooie mengvorm van vertellen en lezen is het voorlezen. Nu de ‘ontlezing’ onder Nederlandse tieners schrikbarend toeneemt, wordt gepleit voor meer voorlezen aan peuters en kleuters – om te beginnen. Tieners hebben veelal een korte spanningsboog, zitten vaker op sociale media, moeten ook nog sporten en geven geen prioriteit aan bijvoorbeeld het lezen van een boek. Zelfs voor de leeslijst kun je mooie samenvattingen op internet vinden. Anderen zijn meer doeners dan lezers. De leesvaardigheid neemt af, en daarmee ook de leeslust. Een verontrustende ontwikkeling die je minder kansen biedt in je latere leven.

En toch: wat zijn er veel mooie verhalen in omloop. En wat zitten mensen, niet alleen ouderen, vol met verhalen, al was het maar uit hun eigen leven. Over wat ze mee- en doorgemaakt en van het leven geleerd hebben. Het drama speelt zich niet alleen af in boeken of tv-series. Niet iedereen vindt het trouwens gemakkelijk om een persoonlijk verhaal te vertellen. Ook moeten er mensen zijn die het waardevol vinden om naar anderen te luisteren, liefst in een veilige setting.

In de Immanuelkerk hebben we proefgedraaid met de Stamtafel. Er werd een intieme sfeer gecreëerd rond een stamtafel, met huiselijke voorwerpen opgeluisterd. Sommigen namen een breiwerkje mee. Een barkeeper serveerde drankjes en deed zelf ook mee. Er ontstonden gesprekken rond een bepaald thema. Erg boeiend, ook door de openhartigheid. Helaas zakte de belangstelling na verloop van tijd in.

De kerk kent het fenomeen groothuisbezoeken. Een kleine groep mensen komt bijeen in een huiskamer, en wisselt rond een thema ervaringen en meningen uit. Persoonlijke verhalen worden verteld en in het licht geplaatst van het Grote Verhaal van Gods betrokkenheid op mensen.
De kerk heeft een uniek en waardevol boek vol prachtige verhalen. Ook in het onderling pastoraat kunnen we daar meer mee doen. Laten we die eeuwenoude verhalen met nieuwe ogen lezen en koppelen aan ons eigen verhaal. En de groothuisbezoeken: laten we die voortaan verhalenavonden noemen en er een aantal data voor benoemen waarop ze in de hele stad plaatsvinden.