Uit deze editie:

content image

Kerk in Stad - Jaargang 20, nr. 1

 

 

Beste lezer,

Betrekkelijke leek die ik ben op het gebied van liturgie en kerkgeschiedenis, wist ik niet dat de kerkelijke kerstperiode eigenlijk nog duurt tot begin februari. Een welbespraakte Britse dominee legde dat uit in zijn Driekoningenpreek, die ik bijwoonde in de kathedraal van Southwark in Londen. Er is zoveel te vieren, zoveel om bij stil te staan: het bezoek van de Wijzen, die vreemdelingen van ver, de doop van Christus maar ook zijn opdracht in de Tempel als baby. Wij vieren binnenkort ook de Zondag van Eenheid, samen met onze geloofsgenoten van andere buurten en denominaties. Die zondag is de aftrap voor de Week van Gebed, waarin we stilstaan bij en strijden tegen onrecht.

Deze strijd, en allerlei praktische hulp, moeten natuurlijk geworteld zijn op een goede grond. In ‘Kerk en Theologie’ vertelt Peter Buikema wat hij leerde van een bijzondere theoloog, die opnieuw nadenkt over orthodoxe geloofselementen in een vrijzinnig kader. In de kerk lezen we dit kerkelijk jaar uit het evangelie van Lucas. Simon Bijl legt in ‘Bij de Tijd’ uit wat er uniek is aan dit evangelie.

‘Recht voor ogen’ is het thema van de Week van Gebed. Hebben we zelf het recht voor ogen? Kitty Keegstra kan zich nog goed het vroege kerkasiel van de jaren negentig herinneren. Bijna vanzelfsprekend sprong ze op de bres voor de mensen die op haar pad kwamen. De doorgewinterde veteraan vluchtelingenhulp wordt geïnterviewd door Pieter Bootsma in dit nummer van Kerk in Stad. De Kerk is soms de enige instantie waar mensen nog terecht kunnen. Een grote verantwoordelijkheid… Als gelovigen zijn we geen eiland: iedereen, echt iedereen, is welkom om Jezus te aanbidden. Ook dat zei de Engelse dominee.

Vriendelijke groet,
Annejet Fransen

content image

Wie komt er dit jaar aan het Woord? Lucas!

 

Met de Adventsdagen zijn we begonnen aan een nieuw kerkelijk jaar en inmiddels is ook het nieuwe kalenderjaar ingegaan. Een nieuw jaar betekent dat we gaan lezen uit een nieuw Evangelie. Dit jaar: Lucas. Maar wie is deze man?

Dr. S.W. Bijl

Dit jaar wordt gelezen uit het Evangelie, dat op naam staat van Lucas. In 2020 zal uit Matteüs gelezen worden en in 2021 is Marcus aan de orde. Johannes hoort niet in dit rijtje thuis. Hij komt alleen aan het Woord als we een feest of iets anders bijzonders vieren of gedenken. Zijn inhoud en toon wijken sterk af van die van de andere drie, die de naam ‘synoptisch’ dragen, dat wil zeggen ‘samen kijkend’. Marcus geldt als kortste en wordt daarom door velen ook als oudste beschouwd. Matteüs en Lucas volgen in grote lijnen Marcus, maar de eerste werkt meer met thema’s en Lucas hecht aan geschiedenis en wonderverhalen.

Oorspronkelijk kenden de vier Evangeliën geen namen van auteurs. Deze dateren pas van rond het jaar 200. Over het algemeen schrijft men de teksten toe aan de tweede helft van de eerste eeuw. Lucas heeft ongeveer zestig procent van zijn Evangelie gemeen met Marcus en Matteüs, maar veertig procent is eigen stof. Men kan daarbij denken aan de geboortegeschiedenis van Johannes en Jezus en aan een groot aantal gelijkenissen, waaronder ‘De barmhartige Samaritaan’ en ‘De verloren zoon’. Bijna algemeen is de aanname dat Lucas ook de schrijver is van het boek Handelingen der apostelen. Zijn geschiedenis begint in Jeruzalem en eindigt in Rome. Een aantal geleerden dateert zijn werk aan het einde van de eerste eeuw. Daarbij wijzen zij op Lucas’ weergave van de woorden van Jezus, waarin deze de ondergang van de stad Jeruzalem voorziet (hoofdstuk 21:20 e.v.). Anderen wijzen erop dat dit alles in de context van allerlei rampen staat, zonder expliciete toespelingen die bij de rampen van het jaar 70 passen.

Typerend voor Lucas’ geschrift zijn de volgende punten:
a. Jezus is de Heiland van de hele wereld.
b. De verlorenen en armen spelen een grote rol.
c. Het gevaar van de rijkdom komt meermalen voor.
d. Vrouwen komen uit de schaduw en treden naar voren.
e. De Heilige Geest en het gebed helpen de gelovigen.
f. De vreugd en de blijdschap worden herhaaldelijk vermeld.

Volgens oude overleveringen zou Lucas (zijn naam betekent “licht”) afkomstig zijn uit Antiochië. Hij is van niet-Joodse afkomst, maar kent de Schriften goed in de vertaling van de Septuagint, de Griekse uitgave van de Hebreeuwse Tenach (Oude Testament). Hij is het Grieks goed meester en schrijft beeldend. Van alle Evangeliën is zijn versie het meest door kunstenaars verbeeld. In de traditie is Lucas naast arts ook schilder geweest en zou hij een portret van Maria hebben gemaakt, dat door velen is gekopieerd. Lucas zou de apostel Paulus in Antiochië hebben leren kennen en sommige reizen met hem hebben meegemaakt.

In Handelingen is soms sprake van ‘wij’ als het gaat over de beschrijving van allerlei gebeurtenissen. Aan het einde van dat boek is Lucas bij Paulus, die in Rome onder huisarrest staat. Na de gewelddadige dood van de apostel zou Lucas naar Antiochië zijn teruggekeerd en zijn Evangelie en Handelingen hebben geschreven. Volgens de overlevering is hij 84 jaar oud gestorven.

Meer lezen? Een abonnement of 3 gratis proefnummers zijn zo geregeld.
Kerk in Stad is zowel digitaal als op papier te lezen.

Wat kunt u vinden in deze editie?

  • Wie komt er dit jaar aan het woord? - Dr. S.W. Bijl
  • Stadjer: Nick Everts - Rob Kroes
  • De vrijzinnig-orthodoxe theologie van Bert Hoedemaker - Peter Buikema
  • Kitty Keegstra: dertig jaar betrokken bij vluchtelingen - Pieter Bootsma
  • Een boekbespreking over De dochter van Crusoe - Marga Baas
  • Een column - Gerhard ter Beek
  • Bezinning & Bezieling: nieuwe activiteiten in 2019
  • Agenda
  • Wijkberichten
  • De kerkganger
  • Kerkdiensten